Ufarak teferek, sıskaca, kuruca bir adam duruyordu pencerenin ardında. Pencere kapalıydı; camı, su çizikleri içinde. Dışarıdan bakan, adamın yüzünü dalgalı dalgalı görürdü. Adam gözlerini kaldırmış, gökyüzüne bakıyordu. Oysa gökyüzünde görülecek hiçbir şey yoktu.

Düpedüz yoktu. Bu ülkeye her gece, her sabah, her akşam yağmur yağardı çünkü. Durgu durak bilmeksizin, hızlanmadan, yavaşlanmadan hele hele hiç dinlenmeden, tel tel, iplik iplik yağmur yağardı. Kurşun rengi şuncacık değişmeyen bir gökyüzünde bakacak ne olsun, görecek ne olsun?

Yağmur yağdığı için caddelerin asfaltları, sokakların taşları hep pırıl pırıl ışıldar, duvarlar hep tertemiz ama karanlık yüzlü olur, pencere pervazları, köşelerinden aşağı hep çizgi çizgi is bıyıkları salar, kiremitler damlar hep cilalanmış gibi dururdu. Bahçeler yemyeşil olurdu ya kendi halinde kalsa, nasıl kalsındı ki yağmur bacalardan çıkan dumanları hep bu yeşilliğin üzerine örterdi.

Bu kentte oturanlar, doğdukları günden öldükleri güne değin, gökyüzüyle denizi bir tek renkte bilirler, gökyüzünün mavi-açık olsun, koyu olsun, gene de mavi- olabileceğini, denizin de ona uyarak koyu maviden açık yeşile dek akla gelebilecek her türlü renge girip çıktığını, kırmızı, mor, sarı, bile görünebileceğini, ancak, dünyayı gezmiş görmüş kişilerden öğrenirlerdi. Hele bunların anlattığına göre başka gökyüzlerinde parıl parıl ışıyan sarı- sarımsı, akımsı, kırmızımsı- bir güneş olurmuş gündüzleri. Geceleri ay, sürü sürü, türlü türlü yıldızlar görülürmüş bu göklerde. Bu kentten çıkmayanlar ise bu güneşi de hiç görmemişlerdi, ayla yıldızları da… Gerçi, öğrenirlerdi okullarda, güneşin gün aydınlığı verdiğini. Onların günü ise gökyüzleri gibi, denizleri gibi, kurşun rengi, daha doğrusu kurşunumsu bozumsu bir renkti.

İnsanlar bu kentte rengi yalnız deniz teknelerinde görürlerdi. Sandallar, mavnalar, gemiler, sarı, kırmızı, yeşil, mavi, mor akla geldik, düşünüldük her türlü renge boyanırdı yol yol, öyle salıverilirdi denize. Yağmur durmadan yağdığı için kediler köpekler, hele hele tavuklar, hiç dışarıda dolaşmazdı. Çıkıp tüyün teleğin sırılsıklam ıslansın diye gezilir miydi hiç? Akılsız kediler, köpekler, tavuklar da vardı elbet. Onlar yıkar, ıslanır, sonra da hastalanır, yataklara düşerlerdi. Bir kazlar vardı, bu yağmurun altında gezmekten hoşlanan. Onar yirmişer, kanatları, kuyrukları birbirine değe değe dolaşırlar, yerin biraz üstünde salınan ayaklı bir buluta benzerlerdi. Bu bulutun üzerinde de uzun boyunları kavaklar gibi ırganır, gagaları, neredeyse bu boyunlara bağlı değilmiş gibi açılır kapanırdı.

Ama kaz sürüleri tek tük görülürdü; saçak altlarında, duvar diplerinde küskün küskün oturan köpekler, kediler ise pek çok.

Bu kentte sokakta gezen herkes şemsiye kullandığı için, dışarıdayken de şemsiyeler hiç kapanmadığı için, ana caddelerde adam boyunda bir dalgalı örtü gerilmiş gibi olurdu yerle gök arasında. Bu örtü ancak otobüslerin, tramvayların, evlerin dükkanların, iş yerlerinin kapısında, çekilir, gerilir, yutuluveriridi iki dudak, iki çene, iki silindir arasına sıkışmış gibi..

Gene de bu yüzden her evde, şemsiye, papuç kurutma gözleri, bu gözlerde biriken suları akıtacak küçük oluklar olurdu..

Daha önemlisi, gene bu yüzden, sabahları uyuyan adamlar, başka kentlerde oturanlar gibi pencerelerde, kapalı kepenklere pancurlara koşup ‘’hava bugün nasıl acaba?’’ diye heyecanla, ya da sıkıntıyla, gökyüzüne bakmaz, yahut, yattığı yerde, perdelerden sızan, pencereden duvara vuran ışığa bakıp, kimi zaman da arabaların tekerlek seslerine kulak verip yağmur mu yağıyor, kar mı, hava kuru mu, güneşli mi, diye kestirmeye kalkmayı akıllarının köşesinden bile geçirmezlerdi. Bu kentte yaşayanlar, havanın nasıl olsa yağmurlu olacağını bildiklerinden, ne ışığa bakarlardı ne seslere kulak verirlerdi. Doğdukları günden bu yana, bunların hiçbiri değişmemişti ki…

Bu kentin insanları, hava konusunda ne umut bilirlerdi, ne umut kırıklığı; ne sinemadan, tiyatrodan kahveden konserden çıkıp şakır şakır yağmurla karşılaşır, şemsiyelerini yanlarına almadıkları için saçak altlarında bekler ya da koşa koşa giderlerdi gidecekleri yere; ne de, Pazar günü hava güzel olursa denize, maça kıra gideriz diye düşünürlerdi. Böyle bir şey beklemezlerdi ki…

Bu kentin insanları, yağmura tutulma korkusu nedir bilmez, havanın açmasını beklemezlerdi ya, içlerinden yalnız bir tanesi onlara benzemezdi. Bu adam, pencereden gökyüzüne bakan bu adam… Bu adamın kimi kimsesi yoktu. Kentin iş kesimindeki koca koca yapılardan birindeydi iş yeri; oraya gider, gelir, evine kimseyi çağırmazdı. Gelmeyeceklerini bilirdi çünkü. Kendi de eşinin dostunun evine gitmezdi pek, üst üste çağrılmadıkça. Sessiz bir adamdı bu. Kimseye kötülüğü dokunmamıştı, kimseyi kırmamıştı şimdiye dek. Bir tek kusuru vardı. Eşi dostu da bu yüzden yalnız bu yüzden tedirgin olurdu.

Bu kentten çıkıp dünyayı gezmemişti gezmesine, başka gökyüzleri görmemişti ama güneş üzerine söylenenleri dinlemiş okumuştu. Susar susar, ‘’yarın sabah…’’ diye söze başlayacak olurdu; yanındakiler de ‘’ya ya…’’ deyip kaçarlardı hemen yanından. Bilirlerdi çünkü aslında ne geleceğini. Hoş, bu yüzden, adam çoğu zaman sözünü bitirmezdi bile ‘’yarın sabah, gökyüzünde hani, güneşi görecek olursanız ne yaparsınız?’’ deyip diyeceği de bu kadardı yani. Diyecek zaman bıraksalar…

Tutturmuştu işte. Güneş çıkıverecek, kendini gösteriverecek olsa, diye… Oysa hep bildikleri şeydi. Güneşin çıkması yağmurun durması, bulutların açılması demekti; doğdukları günden bu yana bildikleri gökyüzünün değişmesi, şemsiyelerin kapanması, kurutma odalarının kullanılmaması, daha kötüsü, umutla umut kırıklığının içlerinde baş göstermesi demekti. Olacak şey miydi bütün bunlar?

Bu tedirgin edici takınağı, saplantısı olmasa, adamın arkadaşları, ona daha bir yakınlık gösterirlerdi ya, şimdi söyleyecek o ‘’yarın sabah…’’ sözlerini, birazdan söyleyecek diye keyifleri kaçardı.

Adam evine gelir, yıkanır, dişini fırçalar, yatağına yatardı; kitap okurdu, cigara içerdi. Uyuyakalırdı sonra.

Ama o alışılagelmiş bozumsu kurşun rengi ya da kurşunumsu bozumsu renk, ışık olup odasına dolup sabahın eriştiğini kendisine haber verince…

Kendini tutamaz, çılgınlık olduğunu bile bile, yatağından kalkar pencereye gelir, yağmurdan çizik çizik olmuş camın ardından gökyüzüne bakar.

Dışarıdan bakan birinin dalgalı dalgalı göreceği yüzünde, merak izi bile bulamayacağı, umut izi bile sezemeyeceği yüzünde, salt gözleri canlıdır sanki adamın. Gökyüzüne bakar. Bugün belki güneş açmıştır diye, çıkacaktır diye. Bugün olmazsa yarını var bunun daha öbür günü var. Ama pencerenin önüne geldiğinde, kesinlikle bildiği şu oluyor: Güneş bugün de çıkmayacak, görünmeyecektir.

Oysa daha yatağındayken, ışığın değiştiğinin farkına varmadıkça, pencereye gittiğinde güneşi görebileceğini nasıl aklına getirir bu adam? Daha önce de söyledik. Tuhaflıkları, gariplikleri var bu kişiceğizin… Umudu yüzüne bile çaktırmadan, biraz da alıkça gönlünde besleyip duruyor.

Yakakent, Temmuz 1968

Dost Dergisi Ekim 1969 tarihli 60. sayısından

“Varlığımın gizlilik duygusuyla sarmalandığını, kendimi yabancıladığımı, baş döndürücü bir bulantıyla sarsıldığımı hatırlıyorum.”

“O daha bir çocuk lay lay la / Dünyayı aynadan seyrediyor / Ne bilsin sahici insanlar olduğumuzu / Hepimizi gölge zannediyor lay lay la “

” … ve yüzünden seken renklerin açtığı izlerden geçip kayboluyordu.”

” sinematografik ateş kırıklarının bulutları yakması”

” solunduğunda insanın mekan duygusunu yitirdiği”

“Biz tanımlarla yaşayan robotlarız.”

“Ne sarı bir hayal, ne soluk bir kağıt parçası. Bir fotoğraf harikası sanma bu tuhaf manzarayı.”

” yuvarlandığım boşluğu ellerimle yakalayarak”

“Yıldızların ışığını, ağaçların yapraklarını, dünyayı saran mavi boşluğu püskürteceğimi içimden, ilahi bir rüzgarın esişiyle kayaların oyuklarına denizleri dolduracağımı söyledin.”

“Kim bıraktı denizlerin sitemli durgunluğuna ayaklarımızın yüzünü…”

” … kar kuyularından dipsiz uçurumlara açılan düşsel mekanlarda yaşadı. Zamansız ve sonsuz bir kadının gurur yüklü uçarılığıyla.”

“Kendimden çok erkendim yolda bir sabah.”

“Şimdi gözlerimi sürekli yummaktayım ve dünyanın kollarımla sarabileceğim kadar küçük karanlık bir boşluk olduğunu tekrarlayarak kendimi avutmaktayım. Annem soluğunu içine çekip kirpiklerime üfledi. Beyaz, ılık bir bulut parçası gibi dağılgınlaştım.”

“Niçin az ötede çimento çatlaklarına gül fidanı diken komşularına bir kezcik olsun bakmadın.”

” içindeki zaman boşaltılmış gibi duran”

” … kendi gözlerime görünmez oldum.”

“Çünkü sende umut her zaman var olandı ve sıcak bulutlardan damlayandı, su içinde şiirin…”

“Sözcüklerin mekan gibi kullanımı, cümlelerin hareketinden doğan hışırtı”

“Hüzün daha başka ne olabilir, parıltıların kalbimizi kendimizden utanmaya terk edip gidişinden”

“Düşlerin tuzlu kilidini elinde tutan insanların, en çok o düşlere ihtiyacı olan insanlar olmaması”

” illegalitenin masal yazıcısı”

“Yüzü çirkin olan insanları niçin seviyorum, biliyor musunuz? Sanki ellerimi uzatıp yüzleriyle oynamışım ve ben bozmuşum gibi geliyor. O incecik, kırılgan boynunu bulutlara uzatışın, sesindeki büyüklenme beni korkutuyor. Bana da sen bozmuşsun gibi geliyor. Yalnızca çirkin insanların yüzlerini değil üstelik. Annenin, arkadaşlarının, Mukoşka’nın ve tüm dünyanın yüzünü… Belki de onlara bağlılığın duyduğun suçluluktan kaynaklanıyor. ”

“Kirpiklerimi usulca sol yana bükünce denizi görüyorum.”

“Uzakta ikizkenar üçgen gibi donmuş duruyor tuzlu sular. Bana ilgisiz ve yabancı kalışlarıyla, bu şehri ilk gördüğüm geceki halden anlar rüyamı hatırlatıyorlar. Gözlerimin alabildiğince yüksek, dikine kurulmuş bir şehir… Parıltılarla, yanan kırık camlarla kaplı, sokakları gökyüzüne açılan, korkutucu, geçit vermeyen, bitmez bir duvar.”

“Sayın ruhlar! Bana öyle geliyor ki, varlığımın ilk ışıkları hiç ummadığım bir yerden üstüme fışkıracak!”

“Seslerinin uçları, ağaç bir karyolanın ayak ucunda duran, incecik bir bastonun gövdesine bağlıdır.”

“… , benim derdim zamanın dizleriyle. Onun ışık saçan sert ve yuvarlak kemiklerini kırmam şart.”

“Üstelik yüzlerimiz bir aynada çoğaltılmış gibi birbirine benziyordu. ”

“Doğayla aramdaki açı? Biliyordum ki onu ölçmem imkansızdı.”

“Ruhumun kurmaca bir mekanın içinde kıvrandığını, düşselliğin hızla gerçekliğin yerini aldığı, bir başka sonbahar sabahıydı.”

“giysilerinde hiç gitmediğimiz şehirlerin kokusu”

“… , sana prizmatik bir dünya armağan etmekten başkaca bir niyetim yok.”

” Apayrı köşelerden yansıyan ışıkların olacak, yanılgı dolu kırılmaların, zıt yönlü okların…”

“Bana duygu ve düşüncelerin nasıl giyinip kuşandıklarını, bıçaklarını nerelerinde sakladıklarını, en çok ne zaman saldırıya geçtiklerini binlerce kez anlattı. Bıkıp usanmadan. Dinlediğim en güzel destandı.”

” teninin kıvrımlarına tarihin sindiği”

“Doğada var olmayan bir şeydim sanki. Hızla akıp gideceğimi ve kendimi bir daha göremeyeceğimi sandım. Tanrım, bir tutam hayat koparmak için kendime, sarı yapraklarla örtülmüş o yolu geçtikten sonra ne yana sapmalıydım?”

“Seveceğin kar çiçeği gibi pırıl pırıl yoksul insanlara uçuvermişsin, kalbinin içini bir çırpıda onlarla döşemişsin, olup bitmiş.”

“Bu incecik bedenin gözlerimi üzüyor.”

“Mukoşka, şimdi ne bekliyorum biliyor musun? Sakalı ışık yivli, yepyeni bir masal dedesi.”

“Çünkü biz en mükemmel açmazıyız dünyanın”

“felsefi binalar”

“ışıktan resimler”

“Gizliliği eline verirlerse ne yaparsın?”

“Kendini hiç göremiyormuş insan ama başında kuşların uçtuğunu sanıyormuş.”

“Sana hiç kimse gözlerinle gördüğünden daha güzel bir dünya veremezmiş ve deniz kenarında yürümek o karanlık tünelde tütsülenmekten daha güzelmiş.”

“insanların masal gibi uçuşan düşleri”

“kapısı olmayan bir ev”

“duygularını onların dilinin kalıplarına döktüğünü”

“Sonunda bir yalanı bileklerine dolayarak ellerini bağlamayı başardım.”

“Ağır ağır esen ve sonra ansızın şiddetlenen rüzgarın bir rengi varsa, o renk nasıl bir renkse işte, ikimizin de yüzü öyle bir renge boyandı.”

“Galiba ben, kalemin kağıt üzerindeki sessiz kıpırtısına muhtacım.”